سعيد » « 1 » 29 سال بر عمان حكومت راند . آغاز امارت او بر عمان ، مصادف با سال‌هاى پس از مرگ نادر شاه بود و ايران و سواحل خليج فارس در اوج آشوب و ناامنى به سر مىبرد . همين امر موقعيت مناسبى را براى او پديد آورد تا به آبادانى و رونق « بندر مسقط » بپردازد . بنيانگذار سلسله « آل بو سعيد » در واقع برنشاندهء محمد تقى خان بيگلر بيگى ، والى فارس در دوره نادرى بود . « سديد السلطنه كبابى » در اين‌باره مىنويسد : « محمد تقى خان حكومت مسقط و عمان را به كلبعليخان تفويض كرده به وزارت احمد بن سعيد و خود به بحرين رفت . . . در سال هزار و شصت كه خبر شهادت نادر شاه به مسقط رسيد محمد تقى خان امر حكومت مسقط و عمان را به احمد بن سعيد تفويض كرد و سفاين راجه بندر سورت را با حاج عليشاه دريا بيگى در انحاء گذاشته به بوشهر معاودت نمود . « 2 » مورخان عمانى در نوشته‌هاى خود به شيوه‌هاى گوناگون تلاش كرده‌اند ارتباط او را با دولتمردان ايرانى انكار كنند . « 3 » يكى از مهم‌ترين اقدامات جانشينان احمد بن سعيد ، انتقال پايتخت عمان به مسقط بود . « 4 » برخى از محققان ، اين اقدام را نشانگر جابه‌جايى اساسى در قدرت و حكومت عمان از خشكى به دريا توصيف كرده‌اند . « 5 » لوريمر آن را « يگ گام اساسى و ماندگار با نتايجى درازمدت » توصيف كرده است . « 6 » جابه - جايى كانون سياسى عمان از نواحى داخلى به ساحل اقيانوس هند ، بيانگر توجه احمد بن سعيد به مسئله تجارت دريايى و تداوم سياست « يعاربه » در جهت رقابت با « بندر عباسى » است . او در وهله نخست ، ناوگان دريايى خود را توسعه داد . در سال 1170 ق . / 1756 م . احمد بن سعيد چهار فروند ناو بزرگ و هشت فروند كشتى داشت ، « 7 » در حالى كه در سال 1189 ق . / 1775 م . از چنان قدرتى برخوردار بود كه بخش قابل ملاحظه‌اى از تجارت خليج فارس ، غرب هندوستان ، جاوه ، موريس ، درياى سرخ و شرق آفريقا را به خود اختصاص داده بود . « 8 » « كارستن نيبور » كه در سال 1178 ق . / 1764 م . از مسقط ديدار كرده ، از تجارت كشتىهاى احمد بن سعيد با شرق آفريقا و رونق تجارت در اين بندر ياد كرده است . « 9 » رونق تجارت سواحل عمان موجب شد « امراى سند » با اعزام نماينده‌اى به مسقط ، خواهان گسترش روابط بازرگانى شوند « 10 » و احمد بن سعيد ضمن استقبال از اين پيشنهاد ، محلى مناسب را در بندر « مطرح » براى استقرار بازرگانان سندى در نظر گرفت و حصار محكمى گرداگرد آن ساخت . « 11 » اجتماع بازرگانان « مسلمان » و « هندو » از هندوستان در بندر مطرح و مسقط زمينه مناسبى را براى رشد تجارت آن فراهم آورد . « 12 » توانمندى دريايى احمد بن سعيد در اين دوره ، آنچنان افزايش يافت كه قادر شد نيرويى پنج هزار نفرى را در لشكركشى دريايي عليه بوشهر بسيج كند . « 13 » به‌هرحال ، دوران حكومت او به قدرت گرفتن عمان و تفوق دريايى آن منجر شد و سياست‌هاى او پس از مرگش توسط جانشينانش نيز ادامه يافت . جانشينان او ، خطمشى سياسى و نظامى سلطه‌جويانه‌اي را در خليج فارس و شرق آفريقا دنبال كردند كه هدف اصلى آن ، ايجاد يك امپراتورى تجارى با مركزيت مسقط بود . اين سياست در دوره حكومت احمد بن سعيد 1199 - 1207 ق . / 1785 - 1792 م . وارد مرحله جديدى شد . او پايتخت را به مسقط منتقل ساخت و به اين ترتيب ، كليه شرايط سياسى را براى تفوق دريايى اين بندر فراهم آورد . هدف اصلى احمد بن سعيد توسعه قدرت عمان در دو بخش خليج فارس و ساحل شرقى آفريقا بود . او تمام تلاش خود را صرف رشد و توسعه مسقط به عنوان كانون تجارت دريايى كرد . ابتكار اصلى او بر تنظيم عوارض گمركى و تشويق بازرگانان خارجى و تأمين امنيت تجارى در مسقط متمركز شد . « 14 » او عوارض گمركى را در نرخ 5 / 6 درصد ثابت نگه داشت كه با هدف تشويق هر چه بيشتر تجار هندى - كه پيش از آن ، عوارض نه درصدى را ميپرداختند صورت پذيرفت . « 15 » با اين سياست ، بخش عمده‌اى از تجار « سند » به مسقط مهاجرت كردند و در آنجا ساكن شدند . « 16 » سياست‌هاى

--> را سال 1161 ق . / 1747 م . ( تاريخ مسقط و عمان ، بحرين و قطر ، پيشين ، ص 86 ) ، نور الدين عبد اللّه بن حميد السالمى آن را سال 1167 ق . / 1753 م . ( نور الدين عبد اللّه بن حميد تحفة الاعيان بسيرة اهل عمان ، پيشين ، ص 183 . ) و سرحان بن سعيد الازكوى آن را در سال 1162 ق / 1748 م . ( تاريخ عمان المقتبس من كتاب كشف الغمه ، ص 55 ) ثبت كرده است . ( 1 ) . سديد السلطنه نام او را « احمد بن سعيد » ضبط كرده است ( مسقط و عمان . . . ، پيشين ، ص 85 ) در حالى كه ديگر منابع عمانى آن را به نام احمد بن سعيد ذكر كرده‌اند . به احتمال قريب به يقين سديد السلطنه كبابى دوران امارت « احمد بن سعيد » و نوه‌اش « حمد بن سعيد » را كه در سالهاى 1199 تا 1207 ق . / 1785 تا 1793 م . حكومت كرده با هم يكى گرفته و همين امر موجب شده تا وقايع اين دوره به كلى در هم و مغشوش نشان داده شود . در كتاب عمان احمد فرامرزى نيز كه آگاهىاش برگرفته از نوشته‌هاى سديد السلطنه است ، همين اشتباه را مىتوان مشاهده نمود . ( كشف الغمه ، ص 155 ؛ تحفة الاعيان بسيرة اهل عمان ، پيشين ، ص 183 ، فتح المبين ، ص 306 . ) ( 2 ) . تاريخ مسقط و عمان . . . ، پيشين ، صص 85 - 84 . . ( 3 ) . براى نمونه بنگريد به برداشت‌هاى متعصبانه « سالم بن حمود بن شامس السيابى » در كتاب عمان عبر التاريخ ( عمان عبر التاريخ ، پيشين ، جلد چهارم ، صص 155 - 128 ) ؛ همچنين : كشف الغمه ، پيشين ، صص 157 - 55 ؛ همچنين : فتح المبين . . . ، پيشين ، صص 307 - 306 . ( 4 ) . عمان عبر التاريخ ، پيشين ، ص 137 ؛ فتح المبين . . . پيشين ، ص 322 . ( 5 ) . Kelly , J . B . « A Prevalence of Furies , Politics and Relegion in oman and Trucial oman » , in Derek Hopwoord , ed , The Arabian Peninsula , London , 1972 , p . 108 . ( 6 ) . Loriemer , op . cit . Vol 2 . P . 419 . ( 7 ) . Ibid , P . 417 . ( 8 ) . The Countries and Tribes of The Persian Gulf , op , cit . p . 267 . ( 9 ) . Niebuhr , Carsten . Travels Through Arabia and other Countries in the East Edinburgh , 1792 , Vol 2 . p . 116 . ( 10 ) Loriemer , op . cit . Vol 2 . p . 414 . ( 11 ) . مسقط و عمان . . . ، پيشين ، ص 87 . ( 12 ) . سديد السلطنه كبابى از استقرار تجار حيدر آبادى و هندو در بندر مطرح و مسقط ياد كرده است . ( مسقط و عمان ، پيشين ، ص 88 - 87 ) . ( 13 ) . The Countries and Tribes of The Persian Gulf , op . cit . p . 271 . ( 14 ) . Calvin , H . Allen . Jr . « The state of Mascat in the Gulf and East Africa , 1785 - 1829 » , International Journal of Middle East Studies , Vol 14 , No . 2 . 1982 . p . 118 . ( 15 ) . Carsten Niebhur , op . cit . p . 116 . ( 16 ) . Calvin H . Allen . Jr , « The Indian Merchant Communtiy of Mascat « Bu - .